İslam Tarihi - Islamic History

Değerli ziyaretçilerimiz!

Sitemize artık www.islamtarihikaynaklari.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Hz. Muhammed'in Arap Toplumunda Meydana Getirdiği Sosyal Değişim: Medine Örneği

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 12
ZayıfMükemmel 
  • Sosyal değişme: "Belirli bir grup içindeki insanların ilişkilerinde yer alan yerleşmiş tavır ve hareketlerinde teknik terimi ile, sosyal sistemin yapı unsurları ve işleyişi üzerindeki değişiklikler"dir. Bir başka ifadeyle, "sosyal sistemin yapı ve unsurlarında oluşan yenilikler"dir.
  • Sosyal değişmenin belli başlı temel dinamikleri olmasının yanında değişimler belli bir süreci içerirler. Bütün sosyal sistemler de işlemekte olan şu iki süreci içermektedirler. 1-Mevcut sistemin yapısını korumak, 2-Toplumun yapısını değiştirmektir.
  • Peygamberler ve getirdikleri "din ile sosyal değişme arasında iki hatta üç yönlü bir ilişkinin söz konusu olduğunu belirtmek gerekir. Buna göre, din ve sosyal değişme ilişkilerinde din, bir yönüyle sosyal değişmeye engel teşkil eden faktör olarak karşımıza çıkarken, bir başka veçhesi altında sosyal değişmenin temel faktörü veya motor gücü olarak kendini göstermekte ve nihayet sosyolojik perspektiften yaklaşıldığında, dini değişmeyi sosyal değişmenin bir sonucu olarak ele almak mümkün olmaktadır.
  • Hz. Muhammed (sav)'in tebliğ ettiği ve toplumda oluşturmaya çalıştığı dini inanç sistemi, genel manada sosyolojik bir açıdan bakıldığında şu özellikleri taşır: Toplumun genel hatlarını tamamlayıcıdır, Talimat ve yön vericidir (normatif), İdeolojik ve kültürel anlamları topluma mal edicidir, Kişinin korunmasını sağlayıcıdır.
  • Medine, kuzeyden ve güneyden gelen çeşitli kabHelere mensup göçmenlerin oluşturduğu bir şehirdir. Bu şehrin nüfusunu oluşturan insanların iki gruba ayrildığını görmekteyiz. Kuzeyden gelen Yahudilerle güneyden Yemen'den gelen Evs ve Hazrec kabileleri.
  • Yahudiler, Medine'ye göç ederken Suriye'deki ziraat ve sanat kültürlerini de buraya getirmişlerdi. Ancak zamanla onlar da Medine'deki Arap toplumundan etkilenerek yavaş yavaş Araplaşmışlardı.
  • Medine'de Yahudilerin dışında yaşayan gruplar da vardı. Bunlar, aralarında az sayıda Hıristiyan barındıran ve Evs ve Hazrec kabilelerinden meydana gelen arap topluluklarıydı. Evs ve Hazrec kabileleri Yemenli Ezd kabilesine bağlıydılar.
  • Birbirleriyle anlaşamayan ve çatışma halinde olan Arap ve Yahudi kabilelerinin oluşturduğu Medine'de içtimai durumun müsait olduğu kadar, kabilenin reisi olan şeyhin yönetimiyle organize olmuş ve kabile hayatının aşılamadığı politik ve siyasi durum da, Hz. Muhammed'e yapacağı değişim için girişim yapmaya ve değişimi başlatmaya hayli müsaitti.
  • Hicret, Medine'de yeni bir toplumun inşasının başlangıç noktasıydı. Mekkeli müşriklerin ileri gelenlerinin kabul etmediği veya kabul etmek istemediği yeni bir sosyal yapının oluşmasındaki ilk hareket noktasıydı.
  • Kardeşlik sistemi, Medine toplumunda meydana gelen en çarpıcı ve dikkate değer değişimlerden bir tanesidir. Bu Medine'de uygulamaya konan ilk değişim örneklerinden biridir.
  • Hz Peygamber tarafından yeniden yapılandırılmaya çalışılan Medine İslam toplumunda sınıflaşma mantelitesi ve toplumda sınıflar arası çatışma söz konusu olmamıştır. İnsanlar gelir düzeyi az ve çok olanlar diye gruplara ayrılmamışlardı.
  • Kabile Merkezli Bir Toplumun Dini Merkezli Topluma Doğru Değişimi olmuştur.
  • Hz. Muhammed, önce fikirde birliği sağladıktan sonra toplumun diğer kurumları ve işlevleri üzerindeki birliği sağlayarak kabile anlayışına dayanan bir toplumu, dini anlayış ve hassasiyetierin oluşturduğu bir toplum yapısına dönüştürmeyi başarmıştır.
  • İnsanlığı rahminde taşıyan, şefkat ve merhamet timsali, nezaket ve estetik zevkin zirvesinde dolaşan, yufka yürekli kadınların durumu, Arap toplumunda olduğu gibi Medine toplumunda da pek parlak değildi. Hatta toplumda yok sayılan bir unsur olduğunu söylemek bile mümkündür. Ancak İslamiyet bütün kötü gidişiere dur dediği gibi, kadının oldukça kötü olan durumuna da dur demesini bilmişti. Başlangıçta Medine, sonra bütün Arap yarımadasında kadın için parlak bir toplum hayatının başlangıcını yapmıştı.
  • Hz. Peygamber, yeni toplumda kadını ilgilendiren pek çok yeni düzenleme yanında, toplumda yeni statüler de kazandırmıştır. Onu bulunduğu konumdan daha ileri bir düzeye çıkarmayı hedefliyordu. Bunu gerçekleştirmek için, Hz. Peygamberin dini kadınlara öğretmede, öğretmen olarak istihdam ettiği ilk müslüman kadınlar vardı. Bunlar arasında, Lübabe B. Haris, Ümmü Şerik, Hz. Ömer'in kız kardeşi Fatıma b. Hattab. Şifa b. Abdillah, Ümmü Rabibe zikredilebilir.
  • Hz. Muhammed ümmet adıyla yeni bir toplumun oluşmasını sağlamanın" yanında yeni din Arap ahlaki değerlerini de yeniden yapılandırdı.
  • İnsanlığın, barış ve huzura ihtiyaç duyduğu günümüzde, Medine İslam toplumunun oluşum sürecinden ve Hz. Muhammed'in (sav) insanlığa sunduğu evrensel mesajlardan alınabilecek pek çok örnek olduğu kanaatindeyiz.

Tuğlu, Nuri, Hz. Muhammed'in Arap Toplumunda Meydana Getirdiği Sosyal Değişim: Medine Örneği, IV. Kutlu Doğum Sempozyumu: Tebliğler, Isparta 2002, s. 321-348