İslâmî Paralar – Islamic Coins – المسكوكات الإسلامية

161

İslâmî Paralar – Islamic Coins – المسكوكات الإسلامية

Paranın tarihi çok eskilere dayanmakla beraber İslâm tarihi açısından para denilince akla dirhem, dinar, fuls gelmektedir. Câhiliye devrinde Suriye ile ticarî münasebetlerde bulunan Mekkeliler, Constantin tarafından solidus adıyla basılan nizamî olarak 4,5479 gr. ağırlığındaki altın sikkeyi (nomisma, besante, denarion xriseon veya denarius aureus) kullanılmışlardır. Orijinal İslâmî para (sikke) olarak ilk dinarın basılması Emevîler döneminde Halife Abdülmelik b. Mervân tarafından 77 (696) yılında gerçekleştirildiği bilinmektedir. Abbâsîler döneminin ilk zamanlarında basılan dinarlar da Emevî dinarı tartısında idi. Ancak zamanla malî sıkıntı yüzünden bu tartı ve ayara müdahale edilmiştir. Ekonomik bağımsızlık ve güç manasına gelen dinar Kurân-ı Kerîm’de de bu isimle yer almıştır:

Kitap ehlinden öylesi vardır ki, ona yüklerle mal emanet etsen, onu sana (eksiksiz) iade eder. Fakat onlardan öylesi de vardır ki, ona bir dinar emanet etsen, tepesine dikilip durmadıkça onu sana iade etmez. Bu da onların, “Ümmîlere karşı (yaptıklarımızdan) bize vebal yoktur” demelerinden dolayıdır. Onlar, bile bile Allah’a karşı yalan söylerler.” (Âl-i İmrân 3/75).

Tüm devletler için olmazsa olmaz olan paranın önemine binaen bugüne kadar pek çok eser kaleme alınmıştır. Bugün ben size İslâmî paraları ihtiva eden önemli bir katalogdan bahsedeceğim. San’a Ulusal Müzesinde yer alan bu katalog, İslam’ın başlangıcından 7./12. Yüzyılın sonuna kadar olan İslam sikkelerinin koleksiyonunu içeren ve kronolojik sıraya göre hanedan adına düzenlenen önemli bir katalogdur. Burada detaylı bilgileri sunulan sikkelerin çoğu Yemen’dendir ve 3./9. Yüzyılın sonlarından itibaren ekonomik bağımsızlıklarını alan yerel hanedanlar/devletler tarafından basılmıştır.

Ben size sadece örnek olarak Emevi ve Abbasi paralarından bazılarını sunmak istedim daha fazlası için bkz. “المسكوكات الإسلامية بالمتحف ىالوطني في صنعاء القرن الأول-السادس الهجري / السابع-الثاني عشر الميلادي

Katalogda yer alan paralar

The Umayyad coinage – المسكوكات الأموية
The ʽAbbāsid coinageالمسكوكات العباسية
The Zaydi coinage – المسكوكات الزيدية
The Ṭarfid coinage – المسكوكات الطرفية
The Ziyādid coinage – المسكوكات الزيادية
The Najāḥid coinage – المسكوكات النجاحية
The Sulayḥid coinageالمسكوكات الصليحية
The Zurayʽid coinageالمسكوكات الزريعية

Kataloga ücretsiz erişim için burayı tıklayınız.

Dr. İlyas UÇAR – Eylül 2020

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here