Dr. İlyas UÇAR

Kitâbü’l-Kariyer: Lisansüstü Eğitim Yapmak İsteyenlere Yol Haritası

Bana da çok sık sık sorulan bir sorudur: “Lisanüstü Eğitim (y. lisans, doktora) yapmak istiyorum, hocam ne yapmalıyım?

Elimizden ve dilimizden geldiğince herkese yardımcı olmaya çalışıyoruz ama Prof. Dr. Adnan Demircan bu tip sorular için güzel bir yol haritası hazırlamış. Akademik yolculuğa çıkmak isteyenler bu yazıyı dikkatlice okusun:

Birinci Aşama:
1. Önce neden lisansüstü eğitime devam etmen gerektiğini, bunun senin hedeflerine uygun olup olmadığını iyice düşün.
2. Lisansüstü eğitimin meşakkatli bir iş olduğunu, seni birçok zevkinden mahrum edebileceğini unutma.
3. Eğitimini tamamlasan dahi alacağın diplomanın işe yarayacağından çok emin olma. Son dönemlerde üniversiteye adımını atan her öğrenci hemen yüksek lisans yapıyor havalarına giriyor.
4. Hocaların nazı çekilmez. Onları memnun etmek, deveye hendek atlatmaktan zordur.
5. Ücretli bir işin yoksa bu yaşında birkaç yıl daha baba parası yemeye devam edeceksin. Bu işin sonunda baba dayağı yeme ihtimali de var.
6. Hoca ile her görüştüğünde sana bir sürü kitap adı söyler, bunları okuman lazım diyerek yönlendirir. Kendisi okumasa da senden sürekli okumanı ister. Çaresiz harçlığını götürüp kitaba verirsin. Kitaba verdiğin parayla yiyemediğim yemekler gözünde tüter.
6. Aylarca göz nuru dökerek hazırladığın tezi Hoca’ya götürürsün, masasında iki sene beklese umurunda olmaz. Gider gelirsin, sonunda Hoca’yı bıktırırsın. Sen ondan, o senden bıkar.
Bütün bunlara rağmen hala Yüksek Lisans yapmaya kararlıysan yazının devamını oku. Vazgeçtiysen karar vermenin dayanılmaz hafifliğini yaşa, kalk kendine bir kahve yap ve face’de sörfe devam et.

İkinci Aşama:
1. Madem hala devam etmek istiyorsun, o zaman kendine bir alan belirle.
2. Alanını belirlerken iyi düşün, sonra karar ver. Maymun iştahlı ve kararsız olma. En kötü karar, kararsızlıktan iyidir (Not: Öyle olduğunu zannetmiyorum, ama bu satırları yazarken bu söz de aklıma geldi, yazdım.)
3. Alanla ilgili olarak kendini yetiştirmek için yatay ve dikey okumalar yap. Alanınla ilgili daha fazla okuma yaparken, diğer alanlarla ilgili okumalara da devam et.
4. Lisansüstü eğitim yapmak istediğin alanın Hocalarını ziyaret ederek onlardan tavsiyeler al (Tabii onları bulabilirsen!). Hocaları seninle kafa bulma zevkinden mahrum etme. Belki bu da güleryüz gibi sadaka hükmüne geçer diye düşün.
5. Ciddi bir inceleme yapmadan kitap almak yerine sana lazım olan ve okuyacağın kitapları satın al. Bir kitabı okumadan ikinci kitabı satın alma. Korkma, memlekette müşterisi en az olan şey kitaptır. Almak istediğin kitabın baskısı bitmeden bulursun. Bulamazsan bile kütüphaneden bulabilirsin.
6. Aklı bir karış havada olan arkadaşlarını yavaş yavaş değiştir. Okumayı seven, genellikle gözlüklü arkadaşlarla dostluğunu ilerletmeye bak. Okuduğun kitapları onlarla tartış.
7. Herkesin söylediğinin tersini söylemeye çalış. Söylediklerinin ilk defa söylendiği havasını vermeye bak. Bayağı havalı oluyor.

Hala devam etmek istediğinden emin misin? O zaman aşağıdaki satırları da oku, belki işine yarar.

Üçüncü Aşama:
1. İlahiyat alanında uzmanlaşacaksan Arapçayı bilmen gerekir. İyi bir İlahiyatçı olmayı hedeflemişsen bir de İngilizceyi öğrenmelisin. Bu sebeple iki dili de geliştirmek için uzun yıllar sürecek bir eğitime ya da takviye eğitimine başlamalısın. Bunların yanına Farsça, Fransızce ve Almancayı eklersen artık kim tutar seni!
2. Öğrendiğin dört kelimeden sonra dili bildiğin havasını verebilirsin, ancak attığın havayı gerçek zannetmemelisin.

Bu işe baş koydum, devam edeceğim diyorsan, günah benden gitti, son aşamayı da oku o zaman…

Dördüncü Aşama:
1. İyi bir göz doktoru ve fizik tedavi uzmanı ile ahbab olmaya bak. (Gerçi doktorlardan kolay kolay ahbab olmaz, çünkü mesleki yoğunluktan dolayı boşa geçirecek vakitleri yoktur.). İleride gözünün bozulma ve boyun fıtığı olma ihtimalin yüksektir. Bilgisayarın başında saatlerce oturacaksın.
2. Zengin bir kız (kızlar için: koca) bulsan iyi olacak. Bunu beceremediysen kıt kanaat geçinmeyi öğreneceksin.
3. Benim bu konularla işim olmaz, gözüm kariyerden başka bir şey görmez diyorsan, o zaman kesin evde kaldın.

Sonuç:
Bütün şartları kabul ediyorsan en kısa zamanda bir doktora görünsen iyi olur. Doktor sana hasta teşhisi koyarsa hemen tedavi ol. Sağlıklı olduğunu söylerse beni bul. Başına okuyup üfleyeyim.

Siyer Çalışmak, Okumak İsteyenlere Kaynak Tavsiyesi

İslam Tarihi/Siyer sahasında çalışmak veya Hz. Muhammed (s.a.v)’in hayatını okumak/araştırma isteyen ama belli bir yol takip etmekte zorlanan takipçilerimizden gelen sorulara cevap ve taleplere karşılık olması amacıyla hazırlamış olduğum bu listeyi sizlere takdim etmek istiyorum.

NOT: Burada sunduğum eserlerin bir kısmı doğrudan, bir kısmı da barındırdığı bölüm/kısım itibariyle temel siyer kaynağı niteliğindedir:

  1. Sîretü İbn İshâk: Detay için tıklayınız.
  2. Sîretü İbn Hişâm: Detay için tıklayınız.
  3. Meğâzî: Vâkıdîye ait eserin detayı için tıklayınız.
  4. Tabakâtü’l-Kübrâ: Detay için tıklayınız.
  5. Cevâmiu’s-Sîre: Detay için tıklayınız.
  6. Ed-Dürer: Detay için bakınız.
  7. Ensâbü’l-Eşrâf: İlk kısmı siyere aittir. Detay için bakınız.
  8. Tarihu’r-Rusul ve’l-Mulûk: Bir kısmı siyere aittir. Detay için bakınız.
  9. Târihû Halife b Hayyat: Detay için bakınız.
  10. el-Kâmil fi’t-Târîh: Bir kısmı siyere aittir. Detay için bakınız.
  11. Uyûnu’l-Eser: İbn Seyyidi’n-Nas ait eserdir. Kendinden önceki meğazi kitaplarından çokça nakilde bulunmuştur.
  12. el-Bidâye ve’n-Nihâye: Detay için bakınız.
  13. el-Mevâhibü’l-Ledünniyye: Detay için bakınız.
  14. Zâdu’l-Meâd: İbn Kayyım el-Cevziyye ait meşhur eserdir. Türkçesi mevcuttur.
  15. el-Fusûl fî Sîretü’r-Râsul: İbn Kesir’e ait bir eserdir.
  16. es-Siretün-Nebeviyye ve Ahbâru’l-Hulefa: Siyer kısmı mevcuttur. Detay için bakınız.
  17. es-Sîre el-Halebiyye: Burhanuddin el-Halebiye ait olup için lüzumsüz söz ve israili hikayeler mevcuttur.
  18. es-Sîretü’n-Nebeviyye: Zehebi’ye aittir.
  19. Meğazî Rasulillah: Urve b. Zubeyr’e aittir.

Bu ana/temel kaynakların yanında ülkemizde son zamanlarda pek çok akademik Türkçe Siyer Kitabı ve Ansiklopedisi yayınlanmıştır. Bu çalışmalara imza atan isimler arasında pek çoğu hala üniversiteler aktif olarak çalışan ve çoğunlukla çalışma alanı siyer/ilk dönem islam tarihi olan Adem Apak,Adnan Demircan, Ahmet Önkal, Ahmet Turan Yüksel, Cafer Acar, Casim Avcı, Eyüp Baş, Fatih Erkoçoğlu, Fatımatüz Zehra Kamacı, Hüseyin Algül, Hüseyin Güneş, İbrahim Sarıçam, İhsan Süreyya Sırma, İrfan Aycan, İsmail Hakkı ATÇEKENİsrafil Balcı, Kâsım Şulul, Levent Öztürk, Mahmut Kelpetin, M. Hanefi PALABIYIK, M. Mahfuz Söylemez, Mehmet Azimli, Mehmet Ali Kapar, Mehmet Şeker, Mithat Eser, Mustafa Fayda, Mustafa Zeki Terzi, Nuh Arslantaş, Rıza Savaş, Sabri Hizmetli, Şaban Öz,  gibi hocalarımızın kitaplarına/makalelerine müracaat edilebilir.

Yukarıda ismi geçen hocalarımız dışında araştırmacıların yaygın olarak başvurulabilecek çalışmalar arasında Muhammed Hamidullah’ın “İslam Peygamberi“, Mustafa Asım Köksal’ın “İslam Tarihi Ansiklopedisi“, Philip K. Hitti’nin “Siyâsî ve Kültürel İslam Tarihi” editörlüğünü Vecdi Akyüz’ün yapmış olduğu “Asr-ı Saadette İslam“, editörlüğünü Hakkı Dursun Yıldız’ın yapmış olduğu “Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi” gibi ansiklopediler ile Türkçe ve Türkçe’ye çevrilmiş Siyer Atlasları sayılabilir.

Bunların yanında hemen hemen herkese hitap eden, çok fazla akademik olmayan ama içeriğiyle okuyucuya siyer ile ilgili güzel bilgiler sunan,  bazı Türkçe/Türkçeleşmiş eserlere de müracaat edilebilir:

  1. Hz. Muhammed’in Hayatı – Martin Lings
  2. İslâm’ın Serüveni – M.G.S Hodgson
  3. Peygamberimizin Hayatı – İrfan Yücel
  4. Hâtemü’l Enbiya Hz. Muhammed ve Hayatı – Ali Himmet Berki
  5. Büyük İslam Tarihi – Abdurrahman Zapsu
  6. Rasûlullah’ın Günlüğü – Mehmet Apaydın
  7. Son Peygamber Hz. Muhammed – Muhammed Ebu Zehra
  8. Son Peygamber Hz. Muhammed – Mevlânâ Şiblî Numân
  9. Tevhid Mücadelesi ve Hz. Muhammed’in Hayatı (Mekke) – Mevdûdi
  10. Hz. Muhammed’in Hayatında Dersler ve İbretler – Mustafa Sıbai
  11. Peygamberimiz ve Günlük Hayatı – H. Kâmil Yılmaz
  12. Emsâlsiz Örnek Şahsiyet: Muhammed Mustafa – Osman Nuri Topbaş
  13. Fıkhu’s-Sîre – Ramazan el-Bûtî
  14. Doğumdan Hicrete, Hicretten Vefata Siret – Ali Şeriati
  15. Çöle İnen Nur, Necip Fazıl Kısakürek
  16. Rahmet Peygamberi – Ebu’l Hasan Ali Nedvi
  17. Kur’an’a Göre Hz. Muhammed’in Hayatı – İzzet Derveze
  18. İnsanlık Tarihinin En Büyük Lideri Allah’ın Rasûlü Hz. Muhammed – Sevim Asımgil
  19. Peygamberimiz (s.a.v.), İsmail Özcan
  20. Zâdü’l-Meâd – İbn Kayyım el-Cevziyye
  21. Mekanlar ve Olaylarla Hz. Muhammed’in Hayatı (Mekke-Medine) – Talha Uğurluel
  22. Hz. Muhammed (s.a.v.) ve Hz. Muhammed O’nun Peygamberidir – Annemarie Schimmel
  23. Cennetin Gülü Hz. Muhammed (s.a.v.) – Sinan Yağmur
  24. Allah’ın Elçisi Hz. Muhammed (s.a.v.)’in Hayatı (İki Cilt Bir Arada) – Salih Suruç
  25. Hz. Muhammed – Ünlü Rus Yazarın İslam Peygamberi İle İlgili Kayıp Risalesi- – Lev N. Tolstoy
  26. Hz. Muhammed (s)’in Hayatı – Celaleddin Vatandaş
  27. Siyer-i Nebi (2 Cilt Takım) – Ali Muhammed Sallabi
  28. Hz. Muhammed (s.a.v.)Yaşadığı ve Yön Verdiği Hayat – Celal Yeniçeri
  29. Allah’ın kulu ve Resulü Hz. Muhammed – Afzalurrahman
  30. Kâinatın Efendisi Peygamberimiz’in Hayatı (2 cilt) – Salih Suruç
  31. Son Peygamber Hz. Muhammed – Muhammed Ebû Zehra

Not: Liste zamanla güncellenmektedir.

Hazırlayan: İlyas Uçar
21.02.2016