İlyas Uçar - Ebû Rudeyha - Evvâh

Arapça Dersleri-17: Mezîd Fiiller

E-posta Yazdır PDF
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 90
ZayıfMükemmel 

Değerli kardeşlerim bir arapça dersi ile yine sizlerle beraberiz.

Malum 2012-2013 yılı eğitim-öğretim yılı başladı açık öğretim ilahiyat dersleri de Kasım ayı itibariyle başlıyor. Özellikle bugüne kadar 1. sınıf derslerine ağırlık vermiştim bu sene artık 2. sınıftaki kardeşlerimizi de düşünüp onların konularına da değinmek istiyorum. Derslerinize ve alacağınız notlara yardımcı olmak için sizlerle paylaştığım bu dersler için dualarınızı esirgememenizi ümit ediyor, yeni dönemde herkese başarılar diliyorum.

Mezîd Fiiller - أَفْعَالُ الْمَزِيدَة

Mezîd fiiller en kısa ve anlaşılır ifadeyle "ilaveli fiiller"dir. Yani aslı ve kökü itibariyle 3 harfli olan (2 harfli fiil yoktur!!!) ve bir önceki "Arapça Dersleri-15: Sülasi Fiil Babları" konusunda işlediğim mücerred (yalın) üçlü (sülasi) fiillerin bir harf ilave alarak, dörtlü (rubai); iki harf ilave alarak, beşli (khumasi); üç harf ilave alarak altılı (südasi) şeklinde gruplara ayrılmasıdır.Bugün burada sadece rubai fiilleri göreceğiz.

Türkçemiz'de de kullandığımız ekler, Arapça'da da aynı şekilde kullanılmaktadır. Mesela yazmak fiiline -dır eki ekleyerek yazdırmak yapmak hem fiili şekil yönünden artırmak hem de fiilin manasında değişiklik yapmak demektir. İşte aynı durum Arapça fiiler için de söz konusudur. Şimdi bunları tek tek görelim.

ÇOK ÖNEMLİ BİR NOT: Usûl gereği tüm örnekler feale (فَعَلَ) fiili üzerinden yapılacaktır, siz istediğiniz fiili feale (فَعَلَ) kalıbına uydurarak yapacaksınız. Yani üçlü fiilerin ilk harfini fe, ikinci harfini a, üçüncü harfini de le temsil edecektir. Siz de tüm üçlü fiillerin 1., 2., ve 3. harflerini bu sıraya ve kalıba göre değiştireceksiniz.

A. Rubai Fiiller (Üçlü fiilin bir harf ilaveyle dörtlü olması)

Üçlü (sülasi) fiiller sadece 3 şekilde dörtlü hale girerler! Bu 3 durumu ezberlemek gerekiyor çünkü 4. bir hal yoktur. Nedir onlar peki?

1) Üçlü (sülasi) fiilin başına bir hemze ilave etmekle yapılan şekil. Notumuza göre yeniden tarif edersek فَعَلَ fiilinin başına bir hemze ilave etmekle elde edilen kalıp: Ef'ale - أَفْعَلَ

2) Üçlü (sülasi) fiilin ortasına aynı harften ilave etmekle yapılan şekil. Notumuza göre yeniden tarif edersek فَعَلَ fiilinin ortasına ayın ilave etmekle elde edilen kalıp: fe'ale - فَعَّلَ

3) Üçlü (sülasi) fiilin baş harfiyle orta harfi arasına elif ilave etmekle yapılan şekil. Notumuza göre yeniden tarif edersek فَعَلَ fiilinde fe harfinden sonra elif ilave etmekle elde edilen kalıp: fâale - فَاعَلَ

Kısa 3 şeklimizi tekrar edecek olursak Ef'ale - أَفْعَلَ - fe'ale - فَعَّلَ - fâale - فَاعَلَ

İstediğiniz fiili yukarıda da belirttiğim gibi bu kalıba sokarsanız hiçbir sıkıntı yaşamazsınız. Mesela bir örnek yapalım, fiilimiz ketebe (كتب) olsun. O zaman 1. rubai (dörtlü) kalıbımız başına hemze ekleyerek ektebe (اكتب) olur, 2. kalıbımız ketebe (كتب) fiilinin orta harfi olan "te" harfi ilave etmekle elde ettiğimiz kettebe (كتب) olur, 3. ve son kalıbımız da ketebe (كتب) fiilinin baş harf olan "ke" harfinden sonra elif getirilerek yapılan kâtebe (كاتب) olmuş olur. İşte bu kadar basit!

Buraya kadar herşey tamam ise yolun yarısı başarıyla geçilmiş demektir. Çünkü bunlar mazi yani geçmiş zaman ifade ettikleri için bir de çekime uğramak zorundadırlar. Yani bu 3 kalıbı bildikten sonra bir de bunların muzari ve mastar hallerini bilmek zorundayız, şimdi hemen onları da görelim.

1. أَفْعَلَ-يُفْعِلُ-إِفْعَالٌ  (efale, yufilu, if'âl) bâbı: Başına hemze elde edilerek dörtlü olan fiillerin çekimi bu şekilde olur ve bunlar mastar hallerine göre isim alırlar. Bu yüzden ilk bilinmesi gereken kalıp: if'âl (إِفْعَالٌ) babıdır. Bu babdan gelen fiillerin emrinde baştaki hemze, fethalı olur. Mesela, أَكْرَمَ (ikram etti) fiilinin emri أَكْرِمْ (ikram et)'dir.

2. فَعَّلَ-يُفَعِّلُ-تَفْعِيل (fe'ale, yufa'ilu, tef'îl) bâbı: Ortasına aynı türden harf gelerek yapılan dörtlü fiillerin çekim şekli de böyledir. Bunlar da mastara göre isim alır, yani 2. kalıbımız: tef'îl (تَفْعِيل) babıdır.

3. فَاعَلَ-يُفَاعِلُ-مُفَاعَلَة (fâale, yufâilu, mufâaleten) bâbı: Dörtlü fiilerin son kalıbı da yine mastara göre isim alan mufâale (مُفَاعَلَة) bâbıdır.

Konuyu toparlayacak olursak dörtlü fiiller 3 kalıptan gelirler:

1. İf'âl bâb: Özelliği; Müteaddî (geçişli yani nesne alabilen fiil), duhûl, sayrûret, haynûnet, bazen de üçlü hali ile aynı manaya gelir.

2. Tef'îl bâbı: Özelliği; Müteaddî (geçişli yani nesne alabilen fiil), teksîr (çokluk, abartı), bazen de üçlü hali ile aynı manaya gelir.

3. Mufâale bâbı: Özelliği; Müteaddî (geçişli yani nesne alabilen fiil), müşâreket (bir işte ortaklık), bazen de üçlü hali ile aynı manaya gelir.

 

İlyas Uçar
09.11.2012 - 17:20

 

Önemli not: Kaynak belirtmeden (ç)almak kul hakkına tecavüzdür. Bazı sitelerde isim ve konu linki verilmeden binbir emekle yaptığım bu dersler sahipleniliyor. Lütfen ilme ve emeğe saygılı olalım. Kul hakkına riâyet edelim!!!.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

 
0 #26 İlyas Uçar 17-04-2014 19:25
Haklısınız örnekler çok az olmuş, inşaallah düzelteyim.
 
 
0 #25 salihaçoraklık 17-04-2014 17:17
anlatımlar harika ama neden hiç örnek yok
 
 
+1 #24 İlyas Uçar 06-11-2013 09:23
Mevla tüm öğrenci kardeşlerimin yardımcısı olsun bir kişiye bile faydam oluyorsa ne mutlu bana.
 
 
+1 #23 ravza06 05-11-2013 20:16
hocam sitenizi tevafuk eseri buldum. siteniz biz ilahiyat öğrencileri için çok faydalı zorluklarla anlamaya çalıştığım arapçayı sizin emeğinizle anlamaya başladım.Allah razı olsun .
 
 
+2 #22 İlyas Uçar 21-10-2013 16:00
ve aleykumusselam faydam oluyorsa ne mutlu bana, Allah yardımcınız olsun
 
 
+2 #21 Ayse Kosar 21-10-2013 13:24
Esselamunaleyku m sayin ilyas uçar bey

bu sitenizi ablamin tavsiyesi üzerine buldum, su an ilahiyat önlisans açikögretim 2. siniftayim. Arapçada çok zorlaniyorum. Fakat sizin sundugunuz bu imkanlarla, anlamasi kolaylasiyor. Sitenizden takip ediyorum. Güzel, kisa ve öz anlatmissiniz. Allah sizden razi olsun. Gerçekten hakkiniz geçiyor bizlere, lütfen hakkinizi helal edin.
 
 
0 #20 İlyas Uçar 11-10-2013 14:05
ve aleykumusselam faydam olduysa ne mutlu bana
 
 
+1 #19 özge aydın 02-10-2013 18:26
selamün aleyküm hocam 2.sınıftan sadece arapçalarım kaldı mezun olmam için inş. diğer derslere de ihtiyacım var 1. sınıfın ilk derslerini sizden geçtim herkese söylüyorum ama sonra takip edemedim internet yoktu şu arapçaları bir vereyim her daim duacınızım selametle
 
 
+1 #18 İlyas Uçar 06-05-2013 13:17
inşaallah güzel bir not alırsın kardeşim rica ederim.
 
 
0 #17 prenseslove571 03-04-2013 17:13
sayenizde yarin ki arapça sınavından iyi alacağım çok teşekürler :lol: ;-)
 
 
+1 #16 İlyas Uçar 02-04-2013 17:43
onlar da üç harfli kardeşim aslı itibarıyla mesela qale aslında qavele dir
 
 
+1 #15 isimsiz 02-04-2013 17:21
teşekkürler güzel anlatıyorsunuz, iki harfli fiil yoktur demişsiniz.peki gale,raa(dedi ve görmek fiilleri)onları nasıl çekecez?onlar iki harfli fiil.bu konuyu bir türlü anlayamadım,bun larada yardımcı olur anlatırsanız seviniriz...
 
 
+4 #14 İlyas Uçar 03-01-2013 09:30
Naciye fırsatım olsa hepsini hazırlyacağım ama biliyorsun iş güç
 
 
+8 #13 Naciye SAYAR 03-01-2013 00:04
Abi takipteyim diğer konularıda acilen bekliyorum ;-)
 
 
+6 #12 İlyas Uçar 02-01-2013 09:29
yetiştirebilirs em yazayım kardeşim inşaallah
 
 
+7 #11 Ahmet GÖKHAN 01-01-2013 23:21
Çok aydınlatıcı bir özet olmuş Hocam gerçekten, emeğinize sağlık!
Humasi ve Südasi fiillerle ilgili de bir özet geçebilirseniz sınav öncesi, çok makbule geçer inanın!
Saygılar...
 
 
+6 #10 Yunuş Emre 20-12-2012 23:56
Allah razı olşun şizden
 
 
+4 #9 İlyas Uçar 06-12-2012 13:08
maalesef test usulü sorular şimdilik mevcut değil
 
 
+6 #8 Kbra. 06-12-2012 13:07
bu konuyla ilgili test usulü sorularınız mevcut mudur sitede ?
 
 
+4 #7 İlyas Uçar 06-12-2012 09:21
amin cümlemizden kardeşim faydalı olabildiysem ne mutlu bana
 
 
+6 #6 ayse oz 06-12-2012 00:49
Allah razı olsun hocam.Ancak bu kadar basit ve güzel anlatılabilirdi ,konunun içinden çıkamazken okuduklarım şimdi şekillendi ve oturdu beynime,teşekkü rler
 
 
+4 #5 İlyas Uçar 27-11-2012 09:27
elbette çok faydalı olur ama imkanlar kısıtlı ben elimdeki tüm imkanları sizlerin istifadesine sunuyorum
 
 
+6 #4 roosee 26-11-2012 21:39
Bu derslerın vıdeo anlatımı olsa daha faydalı olmazmı?
 
 
+11 #3 gül-i rana 24-11-2012 19:29
hocam arapça adına böyle mühim bir konuyu almanız çok iyi olmuş sağolun . bence örneklerle genişletmek daha anlaşılır kılabilir!!!!!!
 
 
+6 #2 İlyas Uçar 12-11-2012 09:36
amin cümlemizden kardeşim duanıız eksik etmeyin
 
 
+7 #1 Menis 09-11-2012 17:46
Allah razı olsun hocam